ذكر حالات سلطان محمود بسم اللّه الرّحمن الرّحيم و به نستعين رب يسّر و لا تعسّر اين تاريخ مختصرى است مشتمل بر شرح حال [ و ] مقامات سلطان محمود ابن سبكتگين بن سرنك بن اغم ياوغوى ، و برخى از احوال آل سامان كه خويشان ايشان بودند ، و نبذى از احوال آل بويه ، و از اخبار و آثار ملوك طوايف و امراى اطراف را متضمّن است كه به تبعيّت لازم مىآيد ، به عبارتى كه به ادراك و افهام قريب بود ، و ترك و تازيك آن را بدانند ، و از تكلّف و تصلّف دور باشيم ، و از حكايتى كه از اسلوب كتاب بعيد بود تجنّب نماييم و تاريخ متضمّن دو فايده است ، يكى آنكه چون پادشاهان در احوال ادوار و اطوار اسلاف ملوك و سلاطين و بسطت ملك و نفاذ حكم و جلالت قدر [ و كمال ] كامكارى و فرمان‌روايى ايشان نظر كنند بدانند كه تصاريف ايّام و تغاير شهور و اعوام بر ايشان ابقا نكرد ، و مآل همه به زوال كشيد ، و از ايشان جز آثار خير و شرّ و اخبار خوب و زشت و اسمار نيك و بد باز نماند ، امعان او در امضاى معانى خير و نيكى مؤكّدتر گردد ، و رغبت او در تقديم آن صادقتر شود ؛